Jaka jest norma eGFR?

Prawidłowe eGFR wynosi powyżej 90 ml/min/1,73 m². Wartości 60-89 ml/min/1,73 m² mogą wskazywać na łagodne upośledzenie filtracji, 30-59 na umiarkowane, 15-29 na ciężkie, a poniżej 15 na schyłkową niewydolność nerek. Interpretacja eGFR powinna uwzględniać wiek, ponieważ fizjologiczny spadek filtracji z wiekiem jest naturalny.

Jak oblicza się eGFR?

eGFR obliczane jest na podstawie stężenia kreatyniny we krwi z uwzględnieniem wieku i płci pacjenta. Najczęściej stosowane wzory to CKD-EPI i MDRD. Laboratoria zazwyczaj automatycznie wyliczają eGFR przy oznaczaniu kreatyniny, a wynik podawany jest na wyniku badania.

Czy niskie eGFR zawsze oznacza chorobę nerek?

Nie zawsze. Na wartość eGFR mogą wpływać czynniki takie jak masa mięśniowa, odwodnienie, dieta bogata w białko, intensywny wysiłek fizyczny czy stosowanie niektórych leków. Pojedynczy wynik eGFR nieznacznie poniżej normy nie musi oznaczać choroby nerek, ale powinien być skonsultowany z lekarzem i zweryfikowany w badaniu kontrolnym.

eGFR - szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej, normy i interpretacja

Czym jest eGFR?

eGFR, czyli szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej (z ang. estimated Glomerular Filtration Rate), to wyliczany parametr określający, jak sprawnie nerki filtrują krew. Filtracja kłębuszkowa jest podstawową funkcją nerek, polegającą na przesączaniu krwi w kłębuszkach nerkowych, dzięki czemu z organizmu usuwane są zbędne produkty przemiany materii, toksyny i nadmiar wody. eGFR wyrażane jest w mililitrach na minutę na 1,73 m² powierzchni ciała (ml/min/1,73 m²) i stanowi obecnie najważniejszy parametr wykorzystywany do oceny funkcji nerek, klasyfikacji przewlekłej choroby nerek oraz monitorowania jej postępu. W odróżnieniu od samego stężenia kreatyniny, eGFR uwzględnia dodatkowe zmienne, takie jak wiek i płeć, co czyni go bardziej miarodajnym wskaźnikiem.

Jak obliczane jest eGFR?

eGFR nie jest mierzone bezpośrednio, lecz wyliczane matematycznie na podstawie stężenia kreatyniny we krwi z uwzględnieniem wieku i płci pacjenta. Obecnie najczęściej stosowanym wzorem jest CKD-EPI (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration), który zastąpił starszy wzór MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) ze względu na lepszą dokładność, szczególnie przy wyższych wartościach filtracji. Laboratoria diagnostyczne zazwyczaj automatycznie obliczają eGFR przy każdym oznaczeniu kreatyniny, a wynik umieszczają na wyniku badania. W niektórych sytuacjach klinicznych, na przykład u osób z nietypową masą mięśniową (bardzo umięśnionych lub z sarkopenią), eGFR oparte na kreatyninie może być niedokładne. W takich przypadkach lekarz może zlecić oznaczenie cystatyny C, na podstawie której można wyliczyć alternatywne eGFR.

Kategorie funkcji nerek na podstawie eGFR

Na podstawie wartości eGFR wyróżnia się następujące kategorie funkcji nerek zgodnie z wytycznymi KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes). Kategoria G1 obejmuje eGFR powyżej 90 ml/min/1,73 m² i oznacza prawidłową lub wysoką filtrację. Kategoria G2 (eGFR 60-89) odpowiada łagodnemu obniżeniu filtracji. Kategoria G3a (eGFR 45-59) to łagodne do umiarkowanego obniżenie, a G3b (eGFR 30-44) to umiarkowane do ciężkiego obniżenie filtracji. Kategoria G4 (eGFR 15-29) oznacza ciężkie upośledzenie filtracji, natomiast G5 (eGFR poniżej 15) odpowiada schyłkowej niewydolności nerek, która może wymagać dializoterapii lub przeszczepienia nerki. Warto zaznaczyć, że sam wynik eGFR w zakresie G1 lub G2 nie wystarcza do rozpoznania przewlekłej choroby nerek, konieczne jest stwierdzenie dodatkowych nieprawidłowości, takich jak białkomocz, krwiomocz czy zmiany strukturalne w badaniach obrazowych.

Co może wpływać na wynik eGFR?

Ponieważ eGFR jest wyliczane na podstawie kreatyniny, wszystkie czynniki wpływające na poziom kreatyniny mogą również wpływać na wartość eGFR. U osób o dużej masie mięśniowej (sportowcy, osoby intensywnie ćwiczące) eGFR może być zaniżone (fałszywie wskazywać na gorszą funkcję nerek), ponieważ duża masa mięśniowa powoduje wyższy poziom kreatyniny. Z kolei u osób z bardzo niską masą mięśniową (osoby starsze, wyniszczone) eGFR może być zawyżone. Dieta bogata w mięso, odwodnienie, intensywny wysiłek fizyczny tuż przed pobraniem krwi oraz stosowanie niektórych leków i suplementów (np. kreatyny) mogą przejściowo wpływać na wynik. Dlatego rozpoznanie przewlekłej choroby nerek wymaga potwierdzenia obniżonego eGFR w co najmniej dwóch pomiarach wykonanych w odstępie minimum trzech miesięcy.

Fizjologiczny spadek eGFR z wiekiem

Istotnym aspektem interpretacji eGFR jest uwzględnienie naturalnego procesu starzenia się nerek. Filtracja kłębuszkowa fizjologicznie obniża się z wiekiem, przeciętnie o około 1 ml/min/1,73 m² rocznie po 40. roku życia. Oznacza to, że u zdrowej osoby w wieku 70-80 lat eGFR w zakresie 60-70 ml/min/1,73 m² może odzwierciedlać fizjologiczne starzenie się nerek, a nie koniecznie chorobę. Niemniej jednak nawet u osób starszych niskie eGFR wiąże się z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym i wymaga monitorowania. Decyzja o tym, czy dany wynik eGFR jest wyrazem fizjologicznego starzenia czy choroby, należy do lekarza.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Każdy wynik eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² powinien być skonsultowany z lekarzem. Obniżone eGFR w kategorii G3a i niżej wymaga regularnego monitorowania i ewentualnej diagnostyki nefrologicznej. Pilna konsultacja jest wskazana w przypadku gwałtownego spadku eGFR w porównaniu z poprzednimi wynikami, towarzyszącego białkomoczu, krwiomoczu, obrzęków, nadciśnienia tętniczego lub objawów ogólnych takich jak przewlekłe zmęczenie, nudności czy duszność. Osoby z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, chorobami autoimmunologicznymi lub obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku chorób nerek powinny regularnie kontrolować eGFR zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.

Powiązane badania

Kreatynina - swoisty marker filtracji kłębuszkowej nerek
Mocznik - produkt przemiany białek oceniający funkcję nerek
Panel nerkowy - kompleksowa ocena funkcji nerek

Uwaga: Powyższe informacje mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Interpretacja wyników badań powinna odbywać się zawsze we współpracy z lekarzem, który uwzględni pełen obraz kliniczny pacjenta.

Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady medycznej. W przypadku niepokojących wyników zawsze skonsultuj się z lekarzem.