Kalkulator ryzyka sercowo-naczyniowego SCORE

Czym jest skala SCORE i do czego służy?

Choroby sercowo-naczyniowe (CVD, Cardiovascular Diseases) pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce i w Europie, odpowiadając za blisko 40% wszystkich zgonów. Co istotne, znaczna część tych zgonów jest możliwa do uniknięcia dzięki wczesnej identyfikacji osób zagrożonych i wdrożeniu odpowiednich działań profilaktycznych. Właśnie do tego celu służy skala SCORE - standaryzowane narzędzie oceny 10-letniego ryzyka wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego.

SCORE (Systematic COronary Risk Evaluation) to europejski system oceny ryzyka opracowany przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC). Pierwotna wersja skali powstała w 2003 roku i szacowała 10-letnie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych na podstawie pięciu podstawowych czynników: wieku, płci, ciśnienia tętniczego skurczowego, stężenia cholesterolu całkowitego i statusu palenia tytoniu.

Skala SCORE jest narzędziem profilaktyki pierwotnej - przeznaczona jest dla osób pozornie zdrowych, bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej. Jej celem jest identyfikacja osób, u których ryzyko jest na tyle wysokie, że wymaga intensywnej interwencji, zanim dojdzie do pierwszego incydentu, takiego jak zawał serca czy udar mózgu. Osoby, które już przebyły taki incydent, są automatycznie klasyfikowane do kategorii bardzo wysokiego ryzyka i nie wymagają oceny w skali SCORE.

SCORE2 i SCORE2-OP - aktualizacja z wytycznych ESC 2021

Dlaczego potrzebna była aktualizacja?

Pierwotna skala SCORE z 2003 roku, choć przełomowa, miała istotne ograniczenie: szacowała wyłącznie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, pomijając incydenty niezakończone zgonem. Tymczasem przeżyty zawał serca czy udar mózgu niosą ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne, ograniczają sprawność i jakość życia. W epoce nowoczesnej kardiologii, gdy dzięki szybkim interwencjom coraz więcej pacjentów przeżywa ostre incydenty, uwzględnienie zdarzeń nieśmiertelnych stało się koniecznością.

Ponadto od czasu opracowania pierwotnej skali zmieniła się epidemiologia chorób sercowo-naczyniowych w Europie - w wielu krajach umieralność spadła, co wymagało rekalibracji modeli predykcyjnych.

Co zmienił SCORE2?

W 2021 roku ESC opublikowało zaktualizowane wytyczne dotyczące prewencji chorób sercowo-naczyniowych, wprowadzając dwa nowe narzędzia:

• SCORE2 - dla osób w wieku 40-69 lat, szacujący 10-letnie ryzyko zarówno śmiertelnych, jak i nieśmiertelnych incydentów sercowo-naczyniowych (zawał serca, udar mózgu, zgon z przyczyn CV)
• SCORE2-OP (Older Persons) - dla osób w wieku 70 lat i starszych, uwzględniający specyfikę ryzyka w populacji osób starszych, w tym konkurujące przyczyny zgonu

Obie wersje uwzględniają te same podstawowe czynniki ryzyka co pierwotna skala: wiek, płeć, ciśnienie tętnicze skurczowe, stężenie cholesterolu nie-HDL (zamiast cholesterolu całkowitego) i palenie tytoniu. Zmiana z cholesterolu całkowitego na cholesterol nie-HDL jest istotnym ulepszeniem, ponieważ nie-HDL lepiej odzwierciedla całkowite obciążenie aterogennymi lipoproteinami.

Regiony ryzyka w Europie - Polska jako kraj wysokiego ryzyka

Podział Europy na cztery regiony

Jedną z kluczowych cech systemu SCORE2 jest uwzględnienie różnic w umieralności sercowo-naczyniowej między krajami europejskimi. Europa została podzielona na cztery regiony ryzyka:

• Niskie ryzyko - Belgia, Dania, Francja, Hiszpania, Holandia, Izrael, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Wielka Brytania
• Umiarkowane ryzyko - Austria, Cypr, Czechy, Finlandia, Grecja, Irlandia, Islandia, Niemcy, Słowenia, Szwecja, Włochy
• Wysokie ryzyko - Chorwacja, Estonia, Litwa, Polska, Węgry
• Bardzo wysokie ryzyko - Albania, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Egipt, Łotwa, Macedonia Północna, Rumunia, Rosja, Serbia, Słowacja, Tunezja, Ukraina

Co oznacza klasyfikacja Polski jako kraju wysokiego ryzyka?

Przynależność Polski do regionu wysokiego ryzyka ma bezpośrednie konsekwencje praktyczne. Oznacza, że przy identycznych wartościach czynników ryzyka (tym samym ciśnieniu, cholesterolu, wieku) osoba w Polsce ma wyższe obliczone ryzyko sercowo-naczyniowe niż osoba w Hiszpanii czy Francji. Wynika to z różnic populacyjnych dotyczących rozpowszechnienia czynników ryzyka, dostępu do opieki zdrowotnej, wzorców żywieniowych i czynników genetycznych.

W praktyce oznacza to, że Polacy powinni poważniej traktować nawet umiarkowanie podwyższone czynniki ryzyka i wcześniej wdrażać działania profilaktyczne. Korzystając z kalkulatora SCORE2, należy zawsze wybierać tablicę odpowiednią dla regionu wysokiego ryzyka, aby wynik odzwierciedlał rzeczywiste zagrożenie w polskiej populacji.

Czynniki ryzyka w kalkulatorze SCORE2

Kalkulator SCORE2 opiera się na pięciu podstawowych, łatwo mierzalnych czynnikach ryzyka. Każdy z nich ma udokumentowany, niezależny wpływ na rozwój chorób sercowo-naczyniowych.

Wiek

Wiek jest najsilniejszym niemodyfikowalnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego. Ryzyko rośnie stopniowo z każdą dekadą życia, co wynika z kumulacji uszkodzeń naczyniowych, postępu miażdżycy i starzenia się układu sercowo-naczyniowego. Kalkulator SCORE2 jest przeznaczony dla osób w wieku 40-69 lat, natomiast SCORE2-OP obejmuje osoby od 70. roku życia.

Warto podkreślić, że młody wiek nie oznacza braku ryzyka. Osoby poniżej 40. roku życia z niekorzystnym profilem czynników ryzyka mogą mieć niski wynik bezwzględny SCORE2, ale ich ryzyko względne jest wielokrotnie podwyższone. ESC zaleca, aby u takich osób stosować tablice ryzyka względnego w celu motywacji do zmiany stylu życia.

Płeć

Mężczyźni mają statystycznie wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe niż kobiety w tym samym wieku, co odzwierciedla m.in. ochronną rolę estrogenów u kobiet przed menopauzą. Różnica ta zmniejsza się po menopauzie, a w zaawansowanym wieku ryzyko u kobiet zbliża się do ryzyka u mężczyzn.

W kalkulatorze SCORE2 płeć jest uwzględniona poprzez oddzielne tablice ryzyka dla mężczyzn i kobiet. Warto pamiętać, że choć bezwzględne ryzyko u młodych kobiet jest niższe, choroby sercowo-naczyniowe pozostają główną przyczyną zgonów również u kobiet i nie powinny być bagatelizowane.

Ciśnienie tętnicze skurczowe

Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najistotniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Podwyższone ciśnienie skurczowe mechanicznie uszkadza śródbłonek tętnic, przyspiesza rozwój miażdżycy, prowadzi do przerostu lewej komory serca i zwiększa ryzyko udaru mózgu, zawału serca, niewydolności serca i choroby nerek.

W kalkulatorze SCORE2 uwzględniane jest ciśnienie skurczowe, ponieważ jest ono silniejszym predyktorem ryzyka sercowo-naczyniowego niż ciśnienie rozkurczowe, szczególnie u osób po 50. roku życia. Do obliczeń należy użyć wartości ciśnienia zmierzonej w spoczynku, najlepiej jako średniej z kilku pomiarów.

Według klasyfikacji ESC optymalne ciśnienie to poniżej 120/80 mmHg, prawidłowe 120-129/80-84 mmHg, a nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się od wartości 140/90 mmHg i powyżej.

Cholesterol (cholesterol nie-HDL lub cholesterol całkowity)

Podwyższony cholesterol, a konkretnie cholesterol transportowany w aterogennych lipoproteinach, jest fundamentalnym czynnikiem napędzającym miażdżycę. W skali SCORE2 wykorzystywany jest cholesterol nie-HDL, który lepiej odzwierciedla całkowite obciążenie aterogennymi cząsteczkami niż sam cholesterol LDL czy cholesterol całkowity.

Cholesterol nie-HDL oblicza się, odejmując cholesterol HDL od cholesterolu całkowitego. Obejmuje on cholesterol zawarty we wszystkich aterogennych frakcjach: LDL, VLDL, IDL, lipoproteinie(a) i remnantach. Wartości cholesterolu nie-HDL do kalkulatora SCORE2 uzyskuje się z pełnego lipidogramu.

Jeżeli dysponujesz jedynie cholesterolem całkowitym, również można go wprowadzić do kalkulatora, jednak wynik będzie mniej precyzyjny. Dla dokładnej oceny warto wykonać pełny lipidogram, który pozwoli obliczyć nie-HDL, oraz ewentualnie oznaczyć cholesterol LDL bezpośrednio lub obliczyć go wzorem Friedewalda.

Palenie tytoniu

Palenie papierosów jest najsilniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego pod względem możliwej redukcji ryzyka po zaprzestaniu. Dym tytoniowy uszkadza śródbłonek naczyń, aktywuje procesy zapalne i prozakrzepowe, przyspiesza utlenianie cząsteczek LDL, podnosi ciśnienie tętnicze i zmniejsza stężenie ochronnego cholesterolu HDL.

W kalkulatorze SCORE2 palenie jest zmienną dychotomiczną: osoba pali lub nie pali. Do kategorii palaczy zalicza się osoby aktualnie palące dowolną liczbę papierosów dziennie. Warto wiedzieć, że:

• Palenie zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe 2-4-krotnie w porównaniu z osobami niepalącymi
• Nawet palenie kilku papierosów dziennie istotnie podnosi ryzyko
• Rzucenie palenia jest najskuteczniejszą pojedynczą interwencją w redukcji ryzyka CV
• Po 10-15 latach od zaprzestania palenia ryzyko sercowo-naczyniowe zbliża się do poziomu osoby nigdy niepalącej

Kategorie automatycznie bardzo wysokiego ryzyka

Istnieją sytuacje kliniczne, w których pacjent jest automatycznie klasyfikowany do kategorii bardzo wysokiego lub wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, niezależnie od wyniku kalkulatora SCORE2. W tych przypadkach kalkulator nie jest potrzebny, a pacjent od razu kwalifikuje się do intensywnej prewencji.

Bardzo wysokie ryzyko - bez potrzeby obliczania SCORE2

• Udokumentowana choroba sercowo-naczyniowa - przebyty zawał serca, udar mózgu, choroba tętnic obwodowych, przezskórna interwencja wieńcowa (PCI), pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG), stwierdzona istotna miażdżyca w badaniach obrazowych
• Cukrzyca typu 2 z uszkodzeniem narządowym - np. z retinopatią, nefropatią (białkomocz), neuropatią lub chorobą naczyń obwodowych
• Cukrzyca typu 1 trwająca ponad 20 lat lub z powikłaniami narządowymi
• Ciężka przewlekła choroba nerek - eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m2
• Hipercholesterolemia rodzinna z dodatkowym czynnikiem ryzyka

Wysokie ryzyko - bez potrzeby obliczania SCORE2

• Cukrzyca typu 2 trwająca ponad 10 lat lub z jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka, bez uszkodzenia narządowego
• Umiarkowana przewlekła choroba nerek - eGFR 30-44 ml/min/1,73 m2
• Hipercholesterolemia rodzinna bez dodatkowych czynników ryzyka (cholesterol LDL powyżej 190 mg/dl uwarunkowany genetycznie)
• Pojedynczy czynnik ryzyka o ekstremalnym nasileniu - np. ciśnienie tętnicze powyżej 180/110 mmHg lub cholesterol całkowity powyżej 310 mg/dl

U tych pacjentów obliczanie SCORE2 jest zbędne - ich kategoria ryzyka wynika z samej obecności określonej choroby lub stanu klinicznego.

Jak interpretować wynik SCORE2? Progi ryzyka wg ESC 2021

Interpretacja wyniku SCORE2 zależy od grupy wiekowej pacjenta. ESC 2021 określa różne progi dla poszczególnych kategorii ryzyka w zależności od wieku, ponieważ bazowe ryzyko rośnie naturalnie z wiekiem.

Osoby poniżej 50. roku życia

• Niskie ryzyko: SCORE2 poniżej 2,5%
• Umiarkowane ryzyko: SCORE2 od 2,5% do poniżej 7,5%
• Wysokie ryzyko: SCORE2 7,5% i powyżej

Osoby w wieku 50-69 lat

• Niskie ryzyko: SCORE2 poniżej 5%
• Umiarkowane ryzyko: SCORE2 od 5% do poniżej 10%
• Wysokie ryzyko: SCORE2 10% i powyżej

Osoby w wieku 70 lat i starsze (SCORE2-OP)

• Niskie ryzyko: SCORE2-OP poniżej 7,5%
• Umiarkowane ryzyko: SCORE2-OP od 7,5% do poniżej 15%
• Wysokie ryzyko: SCORE2-OP 15% i powyżej

Progi te są wyższe u osób starszych, ponieważ bazowe ryzyko rośnie z wiekiem i zbyt niskie progi prowadziłyby do nadmiernego leczenia farmakologicznego w populacji seniorów, u których stosunek korzyści do ryzyka terapii może być inny niż u osób młodszych.

Jak wynik SCORE2 wpływa na cele terapeutyczne - docelowe wartości LDL

Jednym z najważniejszych praktycznych zastosowań skali SCORE2 jest ustalenie indywidualnych docelowych wartości cholesterolu LDL. Europejskie wytyczne ESC/EAS wyraźnie wiążą kategorię ryzyka sercowo-naczyniowego z agresywnością celów lipidowych.

Niskie ryzyko sercowo-naczyniowe

• Docelowy LDL: poniżej 116 mg/dl (3,0 mmol/l)
• Postępowanie: modyfikacja stylu życia, dieta obniżająca cholesterol, kontrola lipidogramu co 3-5 lat

Umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe

• Docelowy LDL: poniżej 100 mg/dl (2,6 mmol/l)
• Postępowanie: intensywna modyfikacja stylu życia, rozważenie farmakoterapii, jeśli LDL utrzymuje się powyżej celu po 3-6 miesiącach zmian behawioralnych

Wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe

• Docelowy LDL: poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l) oraz redukcja o co najmniej 50% w stosunku do wartości wyjściowej
• Postępowanie: farmakoterapia (statyny w pierwszej kolejności) jednocześnie z modyfikacją stylu życia, kontrola po 4-6 tygodniach

Bardzo wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe

• Docelowy LDL: poniżej 55 mg/dl (1,4 mmol/l) oraz redukcja o co najmniej 50%
• Postępowanie: intensywna farmakoterapia (wysoka dawka statyny, w razie potrzeby kombinacja z ezetymibem lub inhibitorem PCSK9), ścisłe monitorowanie

Warto podkreślić, że cele te dotyczą zarówno osób zakwalifikowanych na podstawie wyniku SCORE2, jak i pacjentów automatycznie przypisanych do danej kategorii ryzyka (np. z cukrzycą, po zawale). Obliczony poziom LDL możesz sprawdzić za pomocą naszego kalkulatora LDL Friedewalda.

Czynniki modyfikowalne i niemodyfikowalne

Zrozumienie podziału czynników ryzyka na modyfikowalne i niemodyfikowalne jest kluczowe dla planowania strategii profilaktycznej. Na czynniki niemodyfikowalne nie mamy wpływu, ale ich identyfikacja pozwala zintensyfikować kontrolę nad czynnikami, które możemy zmienić.

Czynniki niemodyfikowalne

• Wiek - ryzyko rośnie z każdą dekadą, szczególnie po 50. roku życia
• Płeć - mężczyźni mają wyższe ryzyko, choć po menopauzie różnica się zmniejsza
• Obciążenie genetyczne - wywiad rodzinny przedwczesnych chorób sercowo-naczyniowych (zawał u ojca lub brata przed 55. rokiem życia, u matki lub siostry przed 65. rokiem życia)
• Hipercholesterolemia rodzinna - genetycznie uwarunkowane bardzo wysokie stężenie cholesterolu LDL

Czynniki modyfikowalne

• Palenie tytoniu - rzucenie palenia zmniejsza ryzyko o 50% w ciągu pierwszych 2 lat
• Nadciśnienie tętnicze - skuteczna kontrola ciśnienia obniża ryzyko udaru o 35-40% i zawału o 20-25%
• Hipercholesterolemia - obniżenie cholesterolu LDL o każde 1 mmol/l redukuje ryzyko o ok. 22%
• Cukrzyca i stan przedcukrzycowy - kontrola glikemii i wczesna interwencja hamują powikłania naczyniowe
• Otyłość i nadwaga - szczególnie otyłość brzuszna, wiążąca się z insulinoopornością i dyslipidemią
• Brak aktywności fizycznej - regularny wysiłek poprawia profil lipidowy, ciśnienie tętnicze i wrażliwość na insulinę
• Niezdrowa dieta - nadmiar tłuszczów nasyconych, trans, sodu i cukrów prostych
• Nadmierne spożycie alkoholu - powyżej umiarkowanych ilości zwiększa ciśnienie i ryzyko arytmii
• Przewlekły stres i zaburzenia snu - aktywują oś neurohormonalną, podnosząc ciśnienie i stan zapalny

Kluczową informacją jest to, że nawet przy niekorzystnych czynnikach niemodyfikowalnych (np. obciążającym wywiadzie rodzinnym) skuteczna kontrola czynników modyfikowalnych pozwala istotnie obniżyć bezwzględne ryzyko sercowo-naczyniowe. Dlatego osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym powinny szczególnie rygorystycznie kontrolować ciśnienie, cholesterol i unikać palenia.

Strategie prewencji chorób sercowo-naczyniowych

Wynik kalkulatora SCORE2 nie jest wyrokiem - to punkt wyjścia do planowania indywidualnej strategii prewencyjnej. Im wyższe obliczone ryzyko, tym bardziej intensywne powinny być działania profilaktyczne.

Prewencja poprzez dietę

Dieta odgrywa fundamentalną rolę w profilaktyce sercowo-naczyniowej. Rekomendowany wzorzec żywienia to dieta śródziemnomorska, która w badaniu PREDIMED wykazała redukcję ryzyka poważnych incydentów CV o ok. 30%. Kluczowe elementy to:

• Obfitość warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych i roślin strączkowych
• Regularne spożycie ryb, szczególnie tłustych ryb morskich (omega-3)
• Oliwa z oliwek jako główne źródło tłuszczu
• Ograniczenie tłuszczów nasyconych i całkowita eliminacja tłuszczów trans
• Ograniczenie sodu do poniżej 5 g soli dziennie
• Ograniczenie cukrów prostych i żywności wysoko przetworzonej

Szczegółowe wskazówki dotyczące diety obniżającej cholesterol znajdziesz w artykule o diecie na cholesterol oraz w przewodniku jak obniżyć cholesterol naturalnie.

Prewencja poprzez aktywność fizyczną

Regularna aktywność fizyczna jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki sercowo-naczyniowej. Wytyczne ESC zalecają:

• Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo (np. szybki marsz, jazda na rowerze, pływanie)
• Lub minimum 75 minut intensywnego wysiłku aerobowego tygodniowo (np. bieganie, ćwiczenia interwałowe)
• Ćwiczenia oporowe (siłowe) 2-3 razy w tygodniu
• Ograniczenie siedzącego trybu życia - regularne przerwy od pracy siedzącej

Aktywność fizyczna korzystnie wpływa na prawie wszystkie czynniki ryzyka: obniża ciśnienie tętnicze, poprawia profil lipidowy (podnosi HDL, obniża trójglicerydy), zwiększa wrażliwość na insulinę, wspomaga redukcję masy ciała i poprawia funkcję śródbłonka naczyń.

Zaprzestanie palenia tytoniu

Rzucenie palenia jest najważniejszą pojedynczą interwencją profilaktyczną. Korzyści pojawiają się zaskakująco szybko - już po roku ryzyko choroby wieńcowej spada o 50%, a po 5-15 latach ryzyko udaru mózgu zbliża się do poziomu osoby nigdy niepalącej. ESC podkreśla, że każda forma wsparcia w rzucaniu palenia jest uzasadniona: terapia behawioralna, nikotynowa terapia zastępcza, leki na receptę.

Farmakoterapia

U pacjentów z wysokim lub bardzo wysokim ryzykiem sama modyfikacja stylu życia często nie wystarcza do osiągnięcia docelowych wartości LDL i optymalnej kontroli ciśnienia. W takich przypadkach wytyczne ESC 2021 zalecają:

• Leczenie hipolipemizujące - statyny jako leki pierwszego wyboru, w razie potrzeby w kombinacji z ezetymibem lub inhibitorami PCSK9
• Leczenie hipotensyjne - przy ciśnieniu powyżej 140/90 mmHg (lub 130/80 mmHg u osób z cukrzycą lub chorobą nerek)
• Leczenie przeciwcukrzycowe - optymalna kontrola glikemii z preferencją leków o udowodnionych korzyściach sercowo-naczyniowych (inhibitory SGLT2, agoniści GLP-1)

Rola badań krwi w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego

Kalkulator SCORE2 opiera się na kilku podstawowych parametrach, ale pełna ocena ryzyka sercowo-naczyniowego wymaga szerszej diagnostyki laboratoryjnej. Badania krwi dostarczają cennych informacji o czynnikach ryzyka, które mogą modyfikować kategorię ryzyka ustaloną na podstawie samego SCORE2.

Lipidogram - fundament oceny ryzyka lipidowego

Pełny lipidogram jest podstawowym badaniem w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Obejmuje oznaczenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL i trójglicerydów. Na tej podstawie oblicza się cholesterol nie-HDL (potrzebny do kalkulatora SCORE2) oraz wskaźnik aterogenności. Lipidogram powinien być wykonywany na czczo i powtarzany regularnie, zwłaszcza u osób z podwyższonym ryzykiem.

Glukoza i hemoglobina glikowana

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej (stan przedcukrzycowy, cukrzyca) istotnie zwiększają ryzyko sercowo-naczyniowe. Oznaczenie glukozy na czczo i hemoglobiny glikowanej (HbA1c) pozwala zidentyfikować pacjentów z cukrzycą, którzy automatycznie kwalifikują się do wyższej kategorii ryzyka. Cukrzyca typu 2 jest uznanym ekwiwalentem choroby sercowo-naczyniowej pod względem ryzyka.

Białko C-reaktywne (hsCRP)

Wysokoczułe CRP (hsCRP) jest markerem przewlekłego stanu zapalnego o niskim natężeniu, który odgrywa istotną rolę w patogenezie miażdżycy. Podwyższone hsCRP (powyżej 2 mg/l) może wskazywać na zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe nawet u osób z pozornie prawidłowym profilem lipidowym. Wytyczne ESC 2021 zalecają oznaczanie hsCRP jako parametru modyfikującego ocenę ryzyka, szczególnie u osób z umiarkowanym wynikiem SCORE2.

Kreatynina i eGFR

Funkcja nerek jest ściśle związana z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Oznaczenie kreatyniny i obliczenie współczynnika filtracji kłębuszkowej (eGFR) pozwala wykryć przewlekłą chorobę nerek, która sama w sobie kwalifikuje pacjenta do kategorii wysokiego lub bardzo wysokiego ryzyka. eGFR poniżej 60 ml/min jest niezależnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego.

Lipoproteina(a)

Lipoproteina(a), czyli Lp(a), jest genetycznie uwarunkowanym czynnikiem ryzyka miażdżycy, który nie jest uwzględniony w kalkulatorze SCORE2. Podwyższone stężenie Lp(a) (powyżej 50 mg/dl lub 125 nmol/l) zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe niezależnie od poziomu LDL. ESC zaleca jednorazowe oznaczenie Lp(a) u każdej dorosłej osoby w ramach oceny ryzyka CV, ponieważ wartość ta jest w dużej mierze stała przez całe życie.

Czynniki modyfikujące ryzyko - kiedy SCORE2 to za mało?

Kalkulator SCORE2 opiera się na pięciu podstawowych czynnikach, ale rzeczywiste ryzyko sercowo-naczyniowe zależy od wielu dodatkowych parametrów. ESC 2021 wymienia czynniki, które mogą przesunąć pacjenta do wyższej kategorii ryzyka niż wynika to z samego SCORE2:

• Wywiad rodzinny przedwczesnych CVD - zawał u krewnego I stopnia przed 55. (mężczyźni) lub 65. (kobiety) rokiem życia
• Podwyższone hsCRP - powyżej 2 mg/l
• Podwyższona lipoproteina(a) - powyżej 50 mg/dl
• Otyłość brzuszna - obwód talii powyżej 102 cm u mężczyzn, powyżej 88 cm u kobiet
• Stłuszczenie wątroby związane z metabolizmem (MASLD)
• Migotanie przedsionków
• Obturacyjny bezdech senny
• Choroby autoimmunologiczne - reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty
• Zaburzenia psychiczne - depresja, przewlekły stres
• Subkliniczne uszkodzenie narządowe wykryte w badaniach obrazowych - blaszki miażdżycowe w tętnicach szyjnych, zwapnienia w tętnicach wieńcowych (CAC score)

Obecność tych czynników powinna skłonić lekarza do przeklasyfikowania pacjenta do wyższej kategorii ryzyka i odpowiedniego zintensyfikowania leczenia.

Kompleksowa analiza wyników badań

Kalkulator SCORE2 daje orientacyjną ocenę 10-letniego ryzyka sercowo-naczyniowego, ale pełna interpretacja wymaga uwzględnienia wielu parametrów laboratoryjnych jednocześnie. Jeśli chcesz kompleksowo przeanalizować swoje wyniki badań krwi, w tym lipidogram, glukozę, CRP i inne markery, skorzystaj z naszego narzędzia do analizy wyników badań. Prześlij wyniki i otrzymaj przystępny przegląd z porównaniem parametrów z normami referencyjnymi.

---

Treści przedstawione na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani zalecenia leczenia. Wynik kalkulatora SCORE2 ma charakter orientacyjny i nie zastępuje profesjonalnej oceny lekarskiej. Skala SCORE2 jest przeznaczona do stosowania wyłącznie w ramach prewencji pierwotnej u osób bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej. Kategorię ryzyka i strategię postępowania zawsze powinien ustalić lekarz, uwzględniając pełny obraz kliniczny, wyniki badań dodatkowych oraz indywidualną sytuację pacjenta. W przypadku niepokojących objawów (ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca) niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub wezwij pogotowie ratunkowe.